دانشمندان را عقيده بر اين است كه به احتمال زياد غلات از اولين محصولات كشاورزي بوده كه بشر بدان دست يافته و كشت هاي اوليه آن نيز در نواحي جنوب غربي آسيا صورت گرفته است .طول عمر غلات را ده هزار سال تخمين زده اند . تقريباً كشت گندم در همه نقاط ايران به جزء نقاط خيلي مرطوب رايج مي باشد ، ولي با توجه به خصوصيات  اقليمي ، شرايط آب و هوائي وبه ويژه مسئله كمبود آب در اكثر نقاط كشت گندم به صورت ديم مي باشد . گندم ديم را معمولاً در پاييز مي كارند و احتياج چنداني به كود ندارد . در مناطق جلگه اي كشت گندم آبي صورت مي گيرد و در تپه ها و دامنه كوه ها اكثراً‌كشت ديم صورت مي گيرد كه عملكرد آن بسيار كمتر از كشت آبي است .

روش توليد گندم :

  روش كاشت گندم در مناطق ايران تحت شرايط مختلف ، متفاوت بوده و بستگي كامل به عوامل زير دارد :

1- تجربه و عادت كشاورزان

2- وسعت زمين هاي زراعتي در اختيار كشاورز

3- شيب دار بودن ومسطح بودن زمين

4- مقدار آب موجود در منطقه

5- شرايط جوي محيط و مقدار ريزش برف و باران

6-وسايل و ماشين آلات در اختيار كشاورز

7- گردش زراعي يا تناوب محصولات منطقه

8- استفاده از ساير عوامل مانند كودهاي دامي ، شيميايي و نوع بذر ، سموم دفع آفات و بيمارهاي گياهي ، مبارزه با علف هاي هرز و غيره.

9- دستمزد كارگران كشاورزي

 

انواع گندم :

  گندم هاي موجود در نقاط مختلف دنيا را كه به منظور توليد دانه براي تهيه نان ، خوراك ،انسان ، چهار پايان ، پرندگان و مصارف صنعتي كشت مي شوند و يا به صورت خود رو رشد و نمو مي يابند به 3 گروه طبقه بندي مي كنند :

1- گروه گندم هاي ديپلوئيد ( گندم هاي يك دانه اي)  ( دو رديفه )

2- گروه گندم هاي تترا پلوئيد( گندم هاي دو دانه اي )  ( چهار رديفه )

3-گروه گندم هاي هگزا پلوئيد( گندم هاي سه دانه اي) (شش رديفه )

  در ايران گندم هايي كه در نقاط مختلف كشور كشت مي شوند از نظر زراعي به 2 گروه تقسيم مي شوند:

1- گندم هاي بومي                               2- گندم هاي اصلاح شده

گندم هاي اصلاح شده خود به دو دسته تقسيم مي شوند:

الف) ارقام داخلي                             ب) ارقام حاصل از هيبريداسيون

  ارقام داخلي شامل گندم هايي مي شوند كه در نتيجه آزمايشات در مناطق مختلف از بين اين ارقام گوناگون بومي حاصل ، و براي كشت به كشاورزان معرفي و توزيع شده اند.

مهم ترين گندم هاي اين گروه عبارتند از : آذر ، اميد ، خليج ، روشن ، ريحاني، سفيدك، شاه پسند.

  به طور كلي روش هاي مختلف كاشت گندم در نقاط مختلف كشور به شرح زير است :

1- طريقه كرتي :

  روش كرتي كاشت گندم در اكثر روستاهاي ايران اجرا شده و اغلب كاشت گندم بعد از آيش صورت مي گيرد و از حدود اوائل پاييز ( بسته به درجه حرارت محيط ) در صورتيكه كود در اختيار كشاورزان باشد ، آنها را در سطح زمين پخش مي كنند و همراه با شخم زير خاك كرده ، سپس توسط مرز كشي و يا كلدر ( بيل هاي مخصوص دو نفره ) اقدام به مرزكشي در اطراف كرتها مي نمايند .

2- روش خطي :

   اين روش براي كاشت گندم در زراعت  هاي مكانيزه ( آبي و ديم ) كه در سطح وسيع صورت مي گيرد و يا در زراعت هاي آبي كه زمين داراي شيب كافي براي آبياري است و از ماشين آلات مختلف كشاورزي كاملاً استفاده به عمل مي آيد انجام مي شود . براي تأمين آب مورد نياز گندم در مراحل مختلف رشد ، لازم است در جهت شيب زمين جوي هاي كوچكي ايجاد كرد تا آبياري به سهولت انجام گيرد .

زمان كاشت گندم

    به علت تفاوت در شرايط جوي و درجه حرارت نقاط مختلف كشور ، زمان كاشت گندم نيز در مناطق متفاوت بوده و در يك زمان انجام نمي شود . به طور كلي در مناطق گرمسير ، در ماه هاي خيلي گرم و در  مناطق سرد سير در ماه هاي خيلي سرد ، امكان كاشت گندم وجود ندارد . گندم از نظر زمان كاشت ، به گندم هاي پائيزه و بهاره تقسيم مي شود .

  گندم هاي پائيز را زماني كشت مي كنند كه گرماي تابستان تمام شده و سرماي زمستان نيز شروع نشده است به عكس گندم هاي بهاره را موقعي بايد كشت نمود كه سرما و يخبندان زمستان تمام شده و گرماي اوائل بهار شروع نشده باشد .