نگاهی به اقتصاد گذشته ایران ( سلسله افشاریه و سیاست های اقتصادی نادر شاه )

   پس از صفویه جنگ و اغتشاش مدتی در کشور ادامه یافت . تا اينکه در سال 1736 ميلادي ( 114 شمسي ) خاندان افشاريه به پادشاهي نادرقلي خان سلسله جديدي را بنا نهاد . نادر شاه با احياي يک حکومت مرکزي تا حدي توانست از سير روبه رشد بحران اقتصادي جلوگيري کند ولي لشکرکشي هاي متعددي آثار مخربي براقتصاد ايران بر جاي گذاشت .

   با وجود نرخ هاي مالياتي بالا و وضع قوانين مالياتي جديد درآمد مالياتي ايران در زمان نادرشاه به يک سوم زمان صفويه رسيد . زيرا به علت لشکرکشي هاي گسترده بسياري از معيت شاغل در ارتش گماشته شد از اين رو توليد کاهش يافت از طرف ديگر به دليل اخذ ماليات ها به صورت نقد مازادي بر توليد براي باز توليد مجدد توسط دهقانان وجود نداشت درنتيجه جمعيت دهقانان که عمده توليدکنندگان بودند هر روز فقيرو فقيرتر مي شدند و براي آنها جز حداقل معيشت باقي نمي ماند .

   در اين دوره براساس شواهد حجم پول به عنوان وسيله مبادله در کشور کاهش يافت که علت آن همان اخذ ماليات ها به صورت نقد و استفاده از آن در مسائل ارتش و يا دفينه کردن آن به صورت ثروت در بيت المال بود که اين امر مسبب خارج شدن حجم زيادي از مسکوکات از پول در جريان گردش جامعه گشت . وضعيت تجار نيز تفاوت چنداني با وضعيت دهقانان اين دوره نمي کرد . همانند شاهان صفوي نادرشاه انحصار تجارت خارجي را دراختيار داشت .

ادامه نوشته

نگاهی به اقتصاد گذشته ایران (بررسی سیاستهای اقتصادی شاه عباس )

   دوران شاه عباس اول افق روشنی در اقتصاد صفوی می باشد . وی اگر چه یک دیکتاتور بود اما سیاستهای اقتصادی اش نشان از یک انسجام فکری داشت .

   یکی از نکاتی که شاه عباس به خوبی به آن اگاه گشت مزیت اقتصادی ایران یعنی قرار گرفتن در چهار راه تجارت بود . ایران از طریق جاده ابریشم غرب را به شرق متصل می کرد و از طریق آب های خلیج فارس راه تجارت را هموار می ساخت .

   شاه عباس با استفاده از این مزیت از یک سو با ساختن راه های سنگفرش شده و مساعد کاروانسراها واز سوی دیگر با مسول کردن حاکم هر ناحیه در مورد تامین امنیت کالاهای تجاری در محدوده او یا به نوعی بیمه طبیعی موجب تسهیل و رونق امر تجارت گشت . براساس شواهد تاریخی شهرهایی نظیر اصفهان - تبریز در این دوران در واج رونق خود بوده و تجار از ملیت های مختلف در این شهرها سکونت داشتند . وی همچنین ارامنه را به لعت آشنایی با زبان خارجه وصنعت محور تجارت قرار می دهد و تجارت خارجی را برمنبای ۳ عنصر امنیت زبان و ارتباط با کشورهای دیگر استوار می سازد . وفور مواد غذایی در این دوره بدون تورم قیمت های آن و هم چنین افزایش تولید محصولات غیر کشاورزی نضیر ابریشم می تواند به علت فراونی عوامل تولید یعنی زمین - منابع - نیروی کار و گسترش شبکه های آبیاری باشد که وجود شواهدی مبنی بر افزایش جمعیت شهری و روستایی در آن زمان و افزایش سطح زمین های زیرکشت موید این مطلب است .

ادامه نوشته