نگاهی به اقتصاد گذشته ایران ( سلطنت شاه عباس صفوی )

   با روی کار آمدن شاه عباس در سال ۱۵۸۷ میلادی (۹۶۶ش) و درنتیجه اقداماتی که توسط او انجام شد بحران اقتصادی تخفیف یافت . وی حاکمیت حکومت مر کزی را بر مناطق مختلف ایران تثبیت کردو به احیای اقتصاد دست زد .

   علاوه بر تعمیر بسیاری ازقنوات - قناتهای تازه ای حفر شد . نرخ های مالیاتی کاهش چشمگیری پیدا کرد و امنیت داخلی با قلع و قمع کردن شورشیان و راهزنان تامین شد . ساختن راهها با کاروانسراها رشد و رونق اقتصادی و تامین امنیت موجب افزایش تجارت داخلی و گشت در منابعی که از سیاحان قرن ۱۷ بدست آمده سخن از وجود قنوات مجانی ( دولتی ) و ارزانی و فراوانی مواد غذایی به میان آمده است . در این دوران علاوه بر مواد غذایی و محصولات کشاورزی غیر غذایی مانند ابریشم نیز بسیار تولید می شد به طوری که در آن دوران ابریشم دومین محصول صادراتی ایران و عوارض حاصل از صادرات آن ۴۰ میلیون دینار بوده است .

 

نگاهی به اقتصاد گذشته ایران ( سیاستهای اقتصادی در دوران شاه طهماسب)

   پس از فوت شاه اسماعیل برای مدتی هرج ومرج ایران را فرا گرفت به همین سبب به امکانات تولیدی خسارت فراوانی وارد آمد . در این دوران با افزایش نرخ های مالیاتی و اضافه شدن باجهای دیگر اوضاع اقتصادی رو به وخامت نهاد که تبعات آن یعنی نپرداختن حقوق به سربازان ـ عدم انجام کارهای عام المنفعه و چپاول مردم عادی که عمدتا دهقانان بودند توسط سربازان گواه این اوضاع است .

   نتیجه آن سیاست ها مشکلات اقتصادی بیشتر و کاهش تولیدات بود که خود را به صورت درآمد هی مالیاتی کمتر نشان می داد . کاهش تولیدات پیامدهای جدی بر جمعیت و قابلیت توان تولیدکنندگی در اقتصاد داشت . از یک سو جنگ های داخلی و خارجی و از سوی دیگر شیوه نابخردانه اخذ مالیات و عدو کاربرد آن در حفظ یا گسترش باروری و تولیدکنندگی اقتصاد عوامل موثر در پیدایش اقتصادی بود .

   شاه طهماسب نه تنها با اخذ مازاد تولید و دفینه کردن مقدار قابل توجهی از آن موجب وارد کردن ضرر و زیان به قابلیت تولیدی کشور می شد بلکه خارج شدن این مقدار پولی از جریان اقتصادی سبب کند شدن مبادله فراورده ها یعنی تجارت داخلی و خارجی بود .

ادامه نوشته

نگاهی به اقتصاد گذشته ایران ( سیاستهای اقتصادی در دوران شاه اسماعیل اول )

   در دوران سلطنت شاه اسماعیل اول بیگاری در ساختن جاده ها و شبکه هی آبیاری بسیار وسیع و گسترده بوده است . بدون تردید نتیجه این بیگاری افزایش سطح زمین های زیر کشت وبهبود شرایط آبیاری می باشد که در نتیجه آن شدت بهره گیری و بهره وری از زمین افزایش می یافت . به همین دلیل در این دوران ما شاهد افزایش سطح تولید و کاهش نرخ مالیات بر دهقانان به میزان یک ششم محصول می باشیم . آغاز سلطنت صفوی مقارن با اواخر قرون وسطی ( اواخر قرن ۱۵ میلادی ) می باشد . به عبارتی دیگر هنوز دوران رنسانس شروع نشده است . درآن دوران تحولات اجتماعی - سیاسی و مذهبی در اروپا شکل می گیرد . قبل از آن همه اختیارات به دست کلیسا بوده ولی با شکل گیری مذهب پروتستان و مجزا شدن آن از کاتولیک شاهد مدرنیزه شدن مذهب در اروپا هستیم که با تحولات سیاسی و اجتماعی آن دوره همخوانی بیشتری داشته است . در دوران شاه اسماعیل اول این اتفاقات رخ نداده ولی شاهد یک رویکرد توسعه ای در اروپا هستیم

نگاهی به اقتصاد گذشته ایران (سلسه صفویه )

   پادشاهان صفوی از سال ۸۶۴ هجری ( ۱۴۸۶ میلادی ) تا بیش از دویست سال در کشور ایران حکومت کردند . آنها اهل تشیع بوده و گرایشات مذهبی افراطی داشتند . موسس این سلسه شیخ صفی الدین اردبیلی و اولین پادشاه آن شاه اسماعیل می باشد . سلاطین صفوی دین تشیع را به عنوان دین رسمی کشور و زبان فارسی را زبان رسمی کشور اعلام کرده و حکومتی مقتدر مشابه سلسله های پادشاهی قبل از اسلام در ایران پایه گذاری نمودند . البته شایان ذکر است که در زمان سلطنت برخی از سلاطین این دوره شاهد رشد و شکوفایی اقصادی و درسلطنت شاهان دیگر شاهد رکو بحران اقتصادی می باشیم.

نگاهی به اقتصاد گذشته ایران ( مقدمه )

   در این تحقیق به بررسی روند تحولات اقتصادی ایران زمین در دوره زمانی ۱۵۰۰ تا ۱۹۰۰ میلادی پرداخته شده است . کشور ایران در آن زمان حکومت سلسله هایی چون صفویه - افشاریه - زندیه و قاجاریه را تجربه کرده که آثار و نتایج ناشی از استبداد سیاسی و عملکرد اقتصادی این حکومت ها در قیاس با سایر جوامع شرقی و غربی گواه دلایل رشد در زمان سلطنت برخی از پادشاهان یا عقب ماندگی کشور در سایر برهه هاست .

   یکی از مهمترین ویزگی های اقتصادی جوامع بشری حرکت به سوی سرمایه داری و صنعتی شدن در اواخر این بازه زمانی می باشد . بررسی تحولات و ساختارهای اقتصادی - سیاسی - اجتماعی و فرهنگی ایران در این دوره از اهمیت شایانی برخوردار است زیرا که در این زمان تحولات سرمایه داری در اروپا رخ می دهد و تحت سرمایه داری در اروپا رخ می دهد و روند تحت سلطه درآمدن جوامعی چون ایران آغاز می گردد . از این رو دلایل عقب ماندگی کشورمان را از این سیر جهانی می بایست در نتایج حوادث این دوره مشاهده کرد . در اینجا نگاهی کلی به ساختار اقتصادی و آثار و نتایج سلسه های مزبور داریم .